Rouwen is een werkwoord

Achter elke traan van verdriet,
schuilt de glimlach van herinneringen.

       Foto gemaakt door Sandra Keereweer Vier het leven fotografie


Mijn wereld is veranderd, en daarin moet ik een nieuwe koers leren varen. Dat uit zich in vele verschillende vormen. Nieuwe rituelen maken voor bijvoorbeeld de Moederdag, die ik voor het eerst heb meegemaakt zonder een moeder te hebben. Maar ook in vele andere dingen loop ik ertegenaan dat er een gat geslagen is. Dat het anders gaat, dat ze gemist word. Eigenlijk al heel snel merkte ik dat het daadwerkelijk een groot verschil was in mezelf.

Leven zonder moeder

Mensen vragen aan mij nu weleens: Hoe is het nu zonder moeder? Twee maanden geleden is zij overleden. Ik merk dat ik nog steeds geen antwoord kan geven. Ik heb rust en vrede, vooral omdat ze zolang heeft gevochten. Omdat ik haar de rust gunt die ze nu mag hebben. Er is voor haar geen betere plek dan in de armen van onze Vader in de Hemel. Maar andere momenten mis ik haar hier bij mij, of raken woorden, liederen of verhalen mij diep. Dan lopen de tranen, vanuit mijn hart, zomaar over mijn wangen. Door simpele dingen kan ik eraan denken. Aan de dingen die wij samen mochten meemaken, mochten delen. Aan wat ik met haar heb kunnen bespreken nog. Maar ook aan wat haar allemaal overkwam, hoe dapper ze toch werkelijk was of hoe moeilijk dingen toch wel waren. Alles is nog zo nieuw, zo onbekend. Hoe is het leven zonder moeder? Twee weken geleden gaf ik het volgende antwoord, wat zorgde voor gelach:

Het is wiebelig!

Op zoek naar hou vast

En wiebelig? Dat mag ook. Al die gevoelens, emoties en dingen in mijn lichaam die bezig zijn, rouwen is heel hard werken. Het hoort er allemaal bij. Eind april ging ik samen met mijn man een weekend in Groningen. Heerlijk samen eropuit te trekken en tijd te hebben voor elkaar. Midden in de stad vonden wij een geweldige boekwinkel. Wie ons kent? Die weet dat wij daar niet voorbij kunnen! We hebben flink ingeslagen. Tussen onze aanwinsten had ik het boek wat ik heel graag wilde van Manu Keirse. Alleen dan voor een mooi prijsje waar ik blij van werd. Het boek heet: Helpen bij verlies en verdriet. Een gids voor het gezin en de hulpverlener. Ik begon erin, wilde weten hoe ik het beste om kon gaan met alles wat ik voel in mezelf.

Mezelf leren helpen

Ik wil niet aan mijn gevoelens voorbij gaan, niet nu. Die tijd is voorbij! En dit is daarin zo'n stap voor mij. Om met compassie te leven naar mezelf. Ik kocht dit boek omdat ik mezelf wil helpen, en wanneer het mij niet lukt, het mij misschien lukt om op een juiste manier dingen over te brengen naar anderen. Want ik merk dat het werken van mijn lichaam en geest echt een belasting is voor mezelf. En dan heb ik het over mijn verlies. Maar ook mijn kindjes zijn hun oma verloren en mijn man een schoonmoeder. Iedereen rouwt, op een eigen manier, om een eigen 'iets' waar ze tegen aanlopen dat het veranderd is. Niet meer hetzelfde is.

Ik vond wat voor mij werkt

Ik merk dat het mij goed doet als er oren gevonden worden voor mijn verhaal. Al is het voor de duizendste keer dat ik iets vertel. Of wanneer ik wat uitschiet, of emotioneel reageer, dat er dan gevraagd word wat ik als moeilijk ervaar. Ik merk dat ik mijn rust zoek, dingen doe waar ik energie van krijg en die mij blij maken, maar eigenlijk weinig afspreek met mensen. Ook merk ik op dat ik moe ben, en dat het mij nu pas opval hoe zwaar mijn lichaam en geest eigenlijk al die jaren dat mijn moeder al ziek was, hard aan het overwerken was. Hoeveel het eigenlijk was. En ik merk dat het mij lukt om mijn emoties er te laten zijn. Gewoon zoals ik ze ervaar en voel. Het is goed en het mag.

Verder leven met wat er (nog) wel is

Ik leef niet zonder moeder. Wel letterlijk misschien omdat ze niet meer bij 'ons/mij' is. Wat ik nu mag ervaren is dat liefde nooit sterft. Dat mag ik met mij meenemen, koesteren en op momenten dat ik haar mis? Ik heb heel veel mogen leren, lessen die ik mee mag nemen. Er is zoveel meer dan alleen de verdrietige en pijnlijke kant van het gemis. De medaille van verlies en afscheid nemen, ook die heeft twee zijden. En het is wiebelig, want het kan nog wat makkelijk wisselen van welke kant er naar boven komt. Waardevolle herinneringen ik mag er soms door worden overvallen.Dan mag ik ze omarmen en er dankbaar voor zijn. Rouw is voor mij meer geworden dan alleen verdriet en gemis. Een mooie uitspraak uit het boek van Manu Keirse is waardevol geworden voor mij:

Laat dankbare herinneringen verder leven in verdriet zoals de vogels zingen in de regen.